profile pic

11 stappe om ʼn woord te verstaan

Donderdag 11 April 2019 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Taalgebruikers – en veral ook deelnemers aan debatskompetisies – trap dikwels my en my kollegas se e-poskosyne deur om te vra: “Hoe moet ek woord X interpreteer?” Juig al wat leef, want ons wêreld kan daarby baat as meer mense net ʼn bietjie woordnavorsing doen oor wat hulle eintlik besig is om te sê.

Maar so graag soos wat ons wil help, so ʼn onbegonne taak is dit om vir elke navraer ʼn omvattende en unieke antwoord te gee. Om taalgebruikers, leketaalkundiges en slaapkamerwoordeboekmakers te bemagtig om self hand aan die ploeg te slaan, het ek 11 stappe geïdentifiseer wat gebruik kan word in woordnavorsing. Ek verdeel die stappe in twee groepe: Die eerste klomp is vir 'n basissoektog; die laaste klomp is opsioneel en vir meer gevorderde soektogte.

LEES VERDER
profile pic

As die skoen pas ...

Vrydag 05 April 2019 Geplaas deur Jana Luther

skoeneEk wou my net uit die voete maak, toe beland ek tussen die skoene.

Dagskoene, aandskoene, skerppuntskoene, stompneusskoene, hoëhakskoene, plathakskoene, knypskoene, kraakskoene, om van al die stewels en sandale nie te praat nie. Wat nog van babers en doodskiste, douskeppers, florsies, kalkoesies, kaparrangs ...

Kyk, die WAT ken sy skoeisel.

LEES VERDER

Ek kry gereeld van onderwysers vir die Grondslagfase ʼn versoek om raad hoe hulle aan hulle leerders kan verduidelik waarom ons ʼn woord soos brood met ʼn slot-d spel as ons dit eintlik met ʼn slot-[t] uitspreek. (Daardie blokhakies dui aan dat dit ʼn fonetiese voorstelling van die klank is.) En klokslag is die argument: Ons is dan veronderstel om te skryf soos ons praat; hoekom kan ons dan nie broot skryf, net soos wat ons groot skryf nie?

LEES VERDER
profile pic

Jy's veilig met "kop aan kop"; "teen" ook reg

Vrydag 29 Maart 2019 Geplaas deur Gerhard van Huyssteen

Nou onlangs stamp Chris van Zyl en Deon Huysamen koppe op Facebook oor “kop aan kop” vs. “kop teen kop”. Ek som die gesprek rofweg in hulle eie woorde op:

Deon glo in die reëls van die taal: “Ek ken my taal, die twee perde hardloop kop aan kop oor die wenstreep. Die twee karre bots kop teen kop. Dit is selfs logies. Julle skok my! Taal het formele reëls wat betekenis moet aandui, daarom moet terme en uitdrukkings korrek gebruik word.”

(Ek tjirp wysneusig nog tussendeur dat “nek aan nek” ook dikwels gebruik word om na gelyklopende entiteite te verwys.)

Chris, aan die ander kant, dink die taalboeke en taalgebruikers praat uit twee monde: “Boekekennis en spreektaal in die volksmond is so ver van mekaar verwyder soos die uitspansel. Gaan vra enigiemand op straat hoe ʼn ongeluk gebeur het: Hulle sal sê dit was kop aan kop, nie kop teen kop nie.”

Wie moet ons glo: Deon en sy reëls, of Chris en sy volksmond?

LEES VERDER
profile pic

Mens sonder taal soos slimfoon sonder apps

Vrydag 22 Maart 2019 Geplaas deur Jana Luther

Sadilar IYIL2019Deur taal kommunikeer ons met die wêreld. Deur taal definieer ons identiteit. Deur taal druk ons geskiedenis en kultuur uit. Deur taal verdedig ons menseregte. Deur taal neem ons deel aan alle aspekte van die samelewing ... Deur taal bewaar mense die geskiedenis van hul gemeenskap, gebruike, tradisies, hul geheue, unieke denkwyses, betekenis en uitdrukking. Ons gebruik taal om ons toekoms te konstrueer. Vir die beskerming van menseregte, goeie bestuur, vrede, versoening en volhoubare ontwikkeling is taal deurslaggewend.

So word die Internasionale Jaar van Inheemse Tale (#IYIL2019) op die amptelike webblad van die Verenigde Nasies se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie (Unesco) ingelei.

Hoe vier ons #IYIL2019 in Suid-Afrika? 

Kersopsteek by SADiLaR lyk vir my na ’n goeie begin.

LEES VERDER

RSS-VOERE

Is jy 'n groentjie as dit oor RSS-voere gaan? Laai ons blitsgids af om jou te help.

NUUSARGIEF

FACEBOOK